Regulamento de IA: guía para as pemes galegas

Na túa empresa alguén acaba de activar unha función de intelixencia artificial dentro do ERP que xa usades para xestionar pedidos —quizais para prever a demanda de tecido antes de tempada, ou para optimizar rutas de transporte de peixe fresco cara ao mercado— e ninguén parou a pensar que implicacións legais ten iso. Ou quizais foi ao revés: un cliente co que traballas desde hai anos, poida que unha central de compras téxtil ou un fabricante de automóbiles, mandouche o cuestionario anual de provedores e, por primeira vez, aparece unha pregunta sobre o «Regulamento de IA» cun ton que soa máis a advertencia ca a trámite. Se es unha peme galega —unha conserveira en Vigo, un obradoiro téxtil que traballa para Inditex, ou un provedor de compoñentes para a planta de Stellantis— esta situación cada vez é máis frecuente, e a resposta raramente é un simple si ou non.

Por que Galicia é un caso particular

Galicia ten unha estrutura produtiva moi concreta, e iso condiciona como lle chega o Regulamento de IA ás súas pemes. O porto de Vigo é o maior porto pesqueiro de Europa, e ao seu redor móvese toda unha cadea de lonxas, conserveiras e empresas de loxística que cada vez usan máis ferramentas de IA para prever capturas, xestionar coutas ou optimizar a cadea de frío. Na outra punta do mapa produtivo, Inditex, con sede en Arteixo, arrastra tras de si centos de pemes téxtiles galegas —obradoiros de confección, provedores de tecido, empresas de deseño— moitas das cales xa reciben esixencias dos seus grandes clientes sobre previsión de demanda ou control de calidade automatizado. E en Vigo e a súa área, o clúster de automoción arredor da planta de Stellantis (herdeira da antiga PSA-Citroën) sostén centos de provedores de primeiro e segundo nivel que están a incorporar IA en loxística, mantemento preditivo e control de calidade nas súas liñas.

É importante ser precisos nun punto: Galicia non ten unha autoridade propia de protección de datos nin unha lei propia de aplicación do Regulamento de IA. O Regulamento é unha norma europea de aplicación directa —non require transposición ao dereito español nin galego— e a autoridade nacional competente en España é a Axencia Española de Protección de Datos (AEPD). A diferenza de Cataluña (coa APDCAT) ou o País Vasco (coa AVPD), Galicia non conta con axencia propia de protección de datos para o sector privado: calquera cuestión relacionada coa AEPD, incluída a supervisión de sistemas de IA que tratan datos persoais, canalízase a través do organismo estatal, sen intermediario galego.

Que custa facelo mal

O Regulamento establece un réxime sancionador por chanzos. As prácticas prohibidas —a lista curta de usos vetados, coma certos sistemas de puntuación social ou de manipulación subliminal— poden chegar até 35 millóns de euros ou o 7% da facturación global anual, o que sexa maior. O resto de incumprimentos graves, incluídos os relacionados con sistemas de alto risco, teñen un teito de 15 millóns de euros ou o 3% da facturación global.

Ese trato máis proporcionado é real, pero non elimina a necesidade de facer a análise. Cambia o teito da sanción potencial, non se unha obriga concreta se aplica ou non ao teu caso.

Onde encaixa a túa peme

A gran maioría das pemes galegas non son «provedoras» no sentido do Regulamento: non desenvolven nin comercializan un modelo de IA co seu propio nome. Son «responsables da posta en marcha» (deployers), é dicir, usan unha ferramenta de previsión de demanda, un sistema de optimización de rutas ou unha función de IA integrada no software de xestión que xa pagan cada mes. Esa distinción determina en boa parte o alcance das túas obrigas. Tres grupos merecen atención particular en Galicia, alén deste patrón xeral: as conserveiras e empresas do sector pesqueiro que empregan IA para predición de capturas ou xestión de coutas —un uso que, dependendo de como se deseñe, pode rozar áreas reguladas de xestión de recursos naturais—; os obradoiros téxtiles que traballan como provedores de Inditex ou doutras grandes cadeas, aos que cada vez con máis frecuencia se lles esixe xustificar como usan a IA nos seus procesos; e os provedores do clúster de automoción de Vigo, onde ferramentas de mantemento preditivo e control de calidade por visión artificial xa forman parte do día a día en moitas liñas de produción.

Que revisar na túa empresa

Antes de converter isto nun proxecto legal, paga a pena repasar unhas cantas preguntas concretas sobre como usades a IA hoxe mesmo:

• Algunha ferramenta de IA que usades toca contratación, avaliación de persoal, concesión de crédito ou outra área de alto risco do anexo III?
• Un cliente ou socio —especialmente do sector téxtil ou de automoción— xa vos mandou un cuestionario sobre o Regulamento de IA?
• Sabedes, para cada sistema de IA que usades, se sodes provedores ou responsables da posta en marcha, en vez de darllo por suposto en xeral?
• Se a AEPD vos contactase mañá, saberiades identificar decontado que uso concreto de IA tería motivado a consulta?
• Hai funcións de IA novas dentro de ferramentas que xa tendes contratadas (ERP, CRM, xestión de loxística) que ninguén do equipo revisou desde que se activaron?

Información xeral, non asesoramento legal

Todo o anterior é información xeral para orientarte, non asesoramento legal para o teu caso concreto. O Regulamento de IA aínda se está a implantar por fases até 2027, e a súa aplicación práctica en España seguirá evolucionando, tamén no que respecta ao reparto de tarefas de supervisión entre a AEPD e outros organismos sectoriais. En Komplya distinguimos sempre entre os contidos que pasaron revisión legal e os que aínda son material de traballo, para que poidas valorar cada peza de información polo que vale, e non tratalo todo coma se tivese o mesmo grao de certeza.

Por onde comezar

En vez de ler o Regulamento enteiro en frío, o paso máis útil é repasar os usos reais de IA na túa empresa, un a un, e ver onde encaixa cada un. Responde o cuestionario sobre como usa a IA a túa peme e obtén unha lectura en linguaxe clara de onde estades, incluíndo se a AEPD, ou ningunha autoridade en particular, é probable que se fixe no voso caso.