Ποιος εποπτεύει τον Κανονισμό ΤΝ στην Ελλάδα;

Φανταστείτε ότι κάτι πάει στραβά. Το εργαλείο αξιολόγησης βιογραφικών που εγκαταστήσατε πέρυσι μαζί με το λογισμικό HR απορρίπτει έναν υποψήφιο, ο οποίος υποβάλλει καταγγελία. Ή το chatbot εξυπηρέτησης πελατών της επιχείρησής σας αρχίζει να δίνει ασυνάρτητες απαντήσεις σε πελάτες, και κάποιος στέλνει επίσημο παράπονο. Ποιον καλείτε; Ποιος θα χτυπήσει την πόρτα σας γι' αυτό — η αρχή που ήδη γνωρίζετε από θέματα ΓΚΠΔ, ένας εντελώς νέος φορέας για τον οποίο δεν έχετε ακούσει ποτέ, ή ένας κλαδικός ρυθμιστής που ήδη σας εποπτεύει για άλλους λόγους; Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι, τη στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο, η Ελλάδα δεν έχει ακόμη οριστικοποιήσει ποια αρχή ή αρχές θα έχουν πλήρη αρμοδιότητα για τον Κανονισμό ΤΝ — τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689. Ακριβώς γι' αυτό αξίζει να ξέρετε τι είναι ήδη βέβαιο, τι εκκρεμεί ακόμη, και σε ποιον μπορείτε να απευθυνθείτε αν χρειάζεστε απάντηση τώρα.

Τι απαιτεί το Άρθρο 70 του Κανονισμού ΤΝ από κάθε κράτος μέλος

Το Άρθρο 70 του Κανονισμού ΤΝ υποχρεώνει κάθε κράτος μέλος να ορίσει τουλάχιστον μία κοινοποιούσα αρχή, η οποία αξιολογεί και εποπτεύει τους φορείς αξιολόγησης συμμόρφωσης για ορισμένα συστήματα ΤΝ, και τουλάχιστον μία αρχή εποπτείας της αγοράς, η οποία ελέγχει διαρκώς αν τα συστήματα ΤΝ που κυκλοφορούν πραγματικά στην αγορά συμμορφώνονται με τον κανονισμό. Η αρχή εποπτείας της αγοράς είναι αυτή με την οποία μια συνηθισμένη επιχείρηση θα έρθει πιθανότατα σε επαφή στην πράξη — μπορεί να ζητήσει τεκμηρίωση, να διερευνήσει καταγγελία, να επιβάλει διορθωτικά μέτρα ή, σε σοβαρότερες περιπτώσεις, πρόστιμο βάσει του Άρθρου 99. Η προθεσμία για τον ορισμό αυτών των αρχών ήταν η 2α Αυγούστου 2025. Ο κανονισμός δεν επιβάλλει ενιαίο μοντέλο: κάθε κράτος μέλος μπορεί να αναθέσει τον ρόλο σε έναν νέο φορέα, να τον κατανείμει ανάμεσα σε υπάρχουσες κλαδικές αρχές, ή να συνδυάσει τις δύο προσεγγίσεις. Η Ελλάδα, όπως και οι περισσότερες χώρες της ΕΕ, δεν πρόλαβε αυτή την προθεσμία.

Πού βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα ως προς τον ορισμό αρχών

Όπως αναφέραμε και στο εισαγωγικό μας άρθρο για τον Κανονισμό ΤΝ και τις ελληνικές ΜμΕ, η εθνική νομοθεσία εφαρμογής, που θα καθορίζει με ακρίβεια ποιος αναλαμβάνει τον ρόλο της αρχής εποπτείας της αγοράς και της κοινοποιούσας αρχής βάσει του Άρθρου 70, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Στη δημόσια συζήτηση, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ, γνωστή διεθνώς ως HDPA) αναδεικνύεται ως πιθανός υποψήφιος, δεδομένου του υπάρχοντος εποπτικού της ρόλου στην προστασία δεδομένων και του γεγονότος ότι η μεγάλη πλειονότητα των συστημάτων ΤΝ που χρησιμοποιούν οι ελληνικές επιχειρήσεις επεξεργάζονται προσωπικά δεδομένα. Αυτό όμως δεν πρέπει να θεωρείται οριστικό ή επιβεβαιωμένο — μπορεί να αλλάξει μέχρι να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία. Αν χρειάζεστε βέβαιη απάντηση για συγκεκριμένη ημερομηνία ή απόφαση, ελέγξτε απευθείας στον ιστότοπο της ΑΠΔΠΧ την τρέχουσα κατάσταση, αντί να βασιστείτε αποκλειστικά σε αυτό το άρθρο.

Ο βέβαιος ρόλος της ΑΠΔΠΧ: η αρμοδιότητα του ΓΚΠΔ δεν αλλάζει

Όποια κι αν είναι η τελική κατανομή αρμοδιοτήτων βάσει του Άρθρου 70, ένα πράγμα είναι ήδη σίγουρο. Η ΑΠΔΠΧ παραμένει η ανεξάρτητη εποπτική αρχή προστασίας δεδομένων της Ελλάδας βάσει του ΓΚΠΔ, και αυτός ο ρόλος δεν επηρεάζεται από τον Κανονισμό ΤΝ. Επειδή τα συστήματα ΤΝ που χρησιμοποιούν στην πράξη οι ελληνικές ΜμΕ — εργαλεία αξιολόγησης βιογραφικών, chatbot εξυπηρέτησης πελατών, μοντέλα πιστοληπτικής αξιολόγησης ή βαθμολόγησης πελατών — επεξεργάζονται σχεδόν πάντα προσωπικά δεδομένα, η ΑΠΔΠΧ είναι ήδη η αρχή με την οποία μια επιχείρηση είναι πολύ πιθανό να έρθει πρώτη σε επαφή, ανεξάρτητα από το πώς θα διαμορφωθεί τελικά η δομή του Άρθρου 70. Για πολλές ΜμΕ, η ΑΠΔΠΧ δεν θα είναι το μοναδικό σημείο επαφής, αλλά σχεδόν πάντα θα είναι ένα από αυτά.

Ποιοι κλαδικοί ρυθμιστές μπορεί να προστεθούν

Αν δραστηριοποιείστε σε ρυθμιζόμενο κλάδο, είναι πιθανό να εμπλακεί, δίπλα στην ΑΠΔΠΧ, και μια ήδη γνωστή εποπτική αρχή — βάσει υπάρχουσας κλαδικής αρμοδιότητας, όχι νέας «αρχής ΤΝ». Οι παρακάτω περιπτώσεις είναι ενδεικτικές, όχι επιβεβαιωμένες:

• Χρηματοοικονομικά, πιστοληπτική αξιολόγηση, αλγοριθμική διαχείριση κινδύνου: Τράπεζα της Ελλάδος.
• Υγεία και ιατροτεχνολογικά προϊόντα, π.χ. διάγνωση με υποστήριξη ΤΝ: Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ).
• Καταναλωτικές εφαρμογές, μάρκετινγκ, τιμολόγηση, διαδικτυακές πωλήσεις: αρχή προστασίας καταναλωτή ή Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
• Ναυτιλία και θαλάσσια ασφάλεια, π.χ. πλοήγηση ή διαχείριση στόλου με ΤΝ: πιθανή εμπλοκή Λιμενικού Σώματος ή Υπουργείου Ναυτιλίας — ιδιαίτερα σχετικό δεδομένου του μεγέθους της ελληνικής ναυτιλιακής και τουριστικής αγοράς.
• Τίποτα από αυτά δεν σας αφορά; Η ΑΠΔΠΧ είναι το πιο πιθανό σημείο εκκίνησης.

Και αν η επιχείρησή σας είναι στην Κύπρο;

Αξίζει μια σύντομη διευκρίνιση, αφού τα ελληνικά είναι επίσημη γλώσσα και στην Κύπρο. Η Κύπρος είναι ξεχωριστό κράτος μέλος της ΕΕ, με δική της, εντελώς ανεξάρτητη διαδικασία ορισμού αρχών βάσει του Άρθρου 70. Μια κυπριακή επιχείρηση δεν θα απευθύνεται στην ΑΠΔΠΧ, αλλά στον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα της Κύπρου, που διαδραματίζει τον αντίστοιχο ρόλο για τον ΓΚΠΔ εκεί και πιθανότατα θα αναδειχθεί σε βασικό σημείο αναφοράς και για τον Κανονισμό ΤΝ. Η λογική της ανάλυσης παραμένει ίδια — απλώς αντικαταστήστε την ΑΠΔΠΧ με τον Επίτροπο και ελέγξτε την κατάσταση στον δικό του ιστότοπο.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη τώρα

Το ότι η τελική εποπτική δομή δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί δεν σημαίνει ότι αξίζει να περιμένετε αδρανείς. Τα στάδια εφαρμογής, τα επίπεδα κινδύνου και το σύστημα κυρώσεων του Άρθρου 99 — που παρουσιάζουμε αναλυτικά, με τα ακριβή ποσά ανά κατηγορία παράβασης, στο εισαγωγικό μας άρθρο για τον Κανονισμό ΤΝ — ισχύουν ανεξάρτητα από το ποια συγκεκριμένη αρχή θα αναλάβει τελικά επίσημα την εποπτεία, και οι ΜμΕ επωφελούνται πάντα από το χαμηλότερο εκ των δύο ορίων. Για τις περισσότερες ΜμΕ, που αποκτούν λειτουργίες ΤΝ κυρίως ως μέρος έτοιμου λογισμικού, η πρακτική επίπτωση της τελικής δομής πιθανότατα θα περιοριστεί στο πού ακριβώς πρέπει να στείλουν τεκμηρίωση σε περίπτωση ελέγχου — όχι στο αν οι υποχρεώσεις τους αλλάζουν. Γι' αυτό αξίζει να προχωρήσετε στην εσωτερική εργασία — καταγραφή του πού χρησιμοποιείται ΤΝ, κατάταξη ανά επίπεδο κινδύνου, διευκρίνιση αν λειτουργείτε ως πάροχος ή φορέας εφαρμογής — ανεξάρτητα από το πότε θα οριστικοποιήσει η ελληνική νομοθεσία την εποπτική δομή. Όταν αυτό συμβεί, θα χρειαστεί απλώς να αντιστοιχίσετε την έτοιμη τεκμηρίωση στη σωστή αρχή, όχι να ξεκινήσετε από το μηδέν υπό πίεση.

Λίστα ελέγχου για να προσανατολιστείτε

• Κάποιο σύστημα ΤΝ που χρησιμοποιείτε επεξεργάζεται προσωπικά δεδομένα, άμεσα ή έμμεσα; Τότε η ΑΠΔΠΧ σχεδόν σίγουρα σας αφορά, ανεξάρτητα από τον τελικό ορισμό βάσει του Άρθρου 70.
• Δραστηριοποιείστε σε ρυθμιζόμενο κλάδο — χρηματοοικονομικά, υγεία, ναυτιλία, εποπτεία εργαζομένων; Περιμένετε να εμπλακεί και ο αντίστοιχος κλαδικός ρυθμιστής.
• Κάποια εφαρμογή σας εμπίπτει στη λίστα υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος III, π.χ. αξιολόγηση βιογραφικών, πιστοληπτική αξιολόγηση ή διάγνωση υγείας; Ετοιμαστείτε για αυστηρότερη εποπτεία, όποια αρχή κι αν την ασκήσει.
• Είστε επιχείρηση με έδρα την Κύπρο; Αντικαταστήστε νοερά την ΑΠΔΠΧ με τον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα της Κύπρου σε όλα τα παραπάνω.
• Ελέγξατε την τρέχουσα κατάσταση απευθείας στον ιστότοπο της ΑΠΔΠΧ, πριν βασίσετε μια συγκεκριμένη απόφαση αποκλειστικά σε αυτό το άρθρο;

Γενική ενημέρωση, όχι νομική συμβουλή

Τα παραπάνω αποτελούν γενική ενημέρωση και όχι νομική συμβουλή προσαρμοσμένη στη συγκεκριμένη κατάσταση της επιχείρησής σας. Η διαδικασία ορισμού αρχών βάσει του Άρθρου 70 στην Ελλάδα δεν έχει ολοκληρωθεί τη στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο, και η τελική δομή, καθώς και η ακριβής ημερομηνία οριστικοποίησής της, μπορεί να αλλάξουν. Όταν η Komplya δημοσιεύει τέτοιου είδους περιεχόμενο, διακρίνει σαφώς το νομικά ελεγμένο υλικό από το περιεχόμενο που βρίσκεται ακόμη σε στάδιο σχεδίου, ώστε να μπορείτε να αξιολογείτε τη διαφορά ενσυνείδητα.

Ο πιο άμεσος τρόπος να περάσετε από την αβεβαιότητα του «ποιος θα μας ελέγξει τελικά» σε μια συγκεκριμένη εικόνα είναι να καταγράψετε τα συστήματα ΤΝ της επιχείρησής σας ένα προς ένα. Συμπληρώστε το σύντομο ερωτηματολόγιο για τη χρήση ΤΝ στην επιχείρησή σας και αποκτήστε άμεση, καθαρή εικόνα του πού βρίσκεστε πραγματικά.